นักปลูกมือใหม่เรียนรู้อะไรบ้างใน 1 ปี

ใกล้จะ 1 ปี ที่อยู่บ้านสวนพอเพียงแห่งนี้มา ได้เรียนรู้และจดจำ ตลอดจนคำแนะนำต่าง ๆ อะไรบ้างวันนี้จะมากล่าวไว้พอสังเขป เริ่มจากเป้าหมาย ตลอด 1 ปี คือ ปลูกผักเพื่อลดรายจ่าย พึ่งพาตัวเองในเรื่องผักสวนครัว ตามแนวคิดการใช้วัสดุที่มีอยู่ ลงทุนต่ำสุด จัดการพื้นที่ให้เกิดประโยชน์ที่สุด ดังนี้

1. การปลูกพืชที่มีเถาเลื้อยในพื้นที่เล็ก ๆ ผมใช้วิธีให้เถาเลื้อยขึ้นสูงให้แตกยอดอยู่ด้านบน พื้นที่ด้านล่างจะได้ปลูกอย่างอื่น ถ้าเถายังเลื้อยต่อผมก็จะจัดให้วกลงมาด้านล่างอีกรอบและจัดให้ขึ้นด้านบนใหม่

2. การเตรียมดินปลูก ความรู้ที่ผมได้และภาพที่ติดตาของท่านสมาชิกที่แนะนำ คือ หลังจากปลูกพืชแล้วต้องขุดพึ่งแดดไว้ 3 วัน ระหว่างที่ขุดดินสังเกตเห็นราสีขาว หนอนที่กินพืช รังมด ในแปลงผักของผม นี่น่าจะเป็นเหตุผลว่าทำไมต้องขุดดินพึ่งแดดไว้ก่อน และเทคนิคการผสมดิน ภาพที่ติดตาตลอดและจำมาใช้เสมอ คือ ที่ครูวัชรินทร์แนะนำการเตรียมดิน

3.ต้นกล้าที่แข็งแรงมีชัยไปกว่าครึ่ง ปัญหาที่ผมเจอคือ พืชที่ผมปลูกมักจะถูกนกหรือแมลงกินใบเลี้ยงอ่อนก่อนที่ลำต้นจะแข็งแรง ทำให้การปลูกไม่ได้ผล ผมเลยต้องป้องกันและดูแลต้นกล้าให้ดีที่สุด

4.ทำสาวให้กับพืชผัก พืชบางอย่าง เช่นมะเขือ แค่ตัดกิ่งใหม่ก็อาจให้ผลผลิตได้อีก ด้วยความจำกัดของพื้นที่และปัญหาการเลี้ยงต้นกล้า ถ้าผมรื้อพืชที่มีลำต้นและรากแข็งแรงทิ้ง แล้วปลูกใหม่อาจต้องใช้เวลานานกว่าตัดแต่งกิ่ง แต่ต้องเตรียมต้นกล้าไว้ให้พร้อมด้วย และนี่คือมะเขือที่ทำสาวแล้ว

5. การกำหนดช่วงเวลาปลูกให้มีกินตลอด ผักกาด คือพืชที่ผมสามารถกำหนดช่วงของการปลูกให้มีกินตลอด โดยปลูกห่างกันทุก 30 วัน อย่าง 2 แปลงนี้พอแปลงหนึ่งเริ่มยุบก็มีอีกแปลงกำลังเก็บได้พอดี

6. แสงแดด ผมได้เรียนรู้ว่า แสงแดด มีส่วนสำคัญมากต่อการปลูกพืช สังเกตจากการปลูกพริกในกระถางที่ผมเคยนำเสนอไปแล้ว พันธุ์ชนิดเดียวกัน  ดินจากถุงเดียวกัน กระถางเท่ากัน รดน้ำปริมาณเท่ากัน แต่วางรับแสงแดดต่างกันนิดหน่อย ตอนเย็นต้นหนึ่งเฉาอีกต้นสดชื่นดี จึงทำให้ได้ผลผลิตแค่ต้นเดียว(กำลังจะทำสาวใหม่) ต้นที่เฉาเพลี้ยเล่นงานด้วยต้องรื้อทิ้งแล้วทดลองปลูกผักกาดแทน 

7. รู้กฎกติกามารยาท การปลูกพืชผักในพื้นที่ของเรา แต่อาจมีบางส่วนรุกล้ำเข้าไปในพื้นที่ของเพื่อนบ้าน อันนี้ผมระวังมากเพราะเขาอาจจะไม่ว่าอะไร แต่อยู่ร่วมกันต้องเกรงใจไว้ก่อน ดังนั้นถ้าล้ำเข้าไปต้องดึงกลับเข้ามาในพื้นที่เราให้หมด

8. อยากรู้อะไรต้องทดลองลงมือทำ อันนี้เป็นความต้องการแรกๆที่อยากทดลองตั้งแต่เริ่มขุดแปลงปลูกผักใหม่ๆ บางท่านที่ติดตามอาจจะพอจำได้ นั่นคือ การทดลองปลูกข้าว ปีนี้ได้ฤกษ์สักที โดยภูมิหลังอาจจะเป็นลูกชาวนาแต่หาได้ทำนาเป็นไม่ ด้วยค่านิยมที่อยากให้ลูกเป็นเจ้าคนนายคน ไม่อยากให้เป็นชาวนาที่ลำบากเหมือนพ่อ แต่วันนี้ผมรู้แล้วละว่าเป็นอย่างพ่อนั่นแหละมีความสุขที่สุด "ผมรักพ่อครับ" 

9. และสุดท้าย เรียนรู้ที่จะอยู่กับเพื่อนใหม่ในสวน นั่นคือกิ้งก่า ไม่ยอมไปไหนเลย ไม่กลัวคนด้วย อาจจะเป็นเพราะมีแมลงให้กินเยอะ

ขอบคุณบ้านสวนพอเพียงครับ ที่ให้โอกาส