ตอนที่แล้วเราได้ส่งเสริมสุขภาพมารดาหลังคลอดด้วยการอยู่ไฟ ตอนนี้เรามาดูกันว่ามีวิธีการส่งเสริมสุขภาพมารดาหลังคลอดด้วยวิธีใดได้อีกบ้าง

       การนวดคลายกล้ามเนื้อ การนวดก็เป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งที่นำมาใช้ในการดูแลสตรีหลังคลอดบุตร แต่การนวดให้สตรีหลังคลอดบุตรเป็นการนวดเบาๆไม่แรงนัก และไม่มีการดัด ดึงใดๆ เลือกใช้ท่าที่เหมาะสม ไม่ทำให้เกิดการหดเกร็งของกล้ามเนื้อ และระมัดระวังในการนวดบริเวณหน้าท้อง เพราะจะส่งผลถึงอวัยวะภายในคือมดลูกซึ่งกำลังอ่อนแออยู่ ดังนั้นจึงเป็นการนวดเพื่อผ่อนคลายเนื่องจากการเหน็ดเหนื่อยจากการคลอดบุตร หลังนวดทุกครั้ง สตรีหลังคลอดบุตรควรดื่มน้ำอุ่นให้มากๆเพื่อขับถ่ายของเสียที่หลั่งไปปนอยู่ในกระแสเลือดออกไป ในกรณีที่หญิงหลังคลอดเป็นไข้จากการนวดแนะนำให้ดื่มน้ำมากๆและเช็ดตัวบ่อยๆ

       การประคบสมุนไพร หมายถึง การนำสมุนไพรสดหรือแห้งหลายชนิด มาโขลกคลุกรวมกันห่อเป็นลูกประคบ นำมาผ่านไอความร้อน จากนั้นนำมาประคบบริเวณหลัง ท้อง และขา สมุนไพรที่ใช้ประคบในสตรีหลังคลอดบุตร จะใช้สมุนไพรที่มีน้ำมันหอมระเหย เมื่อสมุนไพรถูกความร้อน กลิ่นของน้ำมันหอมระเหยในสมุนไพรแต่ละตัวนั้น จะส่งกลิ่นหอมออกมา เช่น ไพล มะกรูด การบูร โมเลกุลของน้ำมันหอมระเหยจะแทรกซึมเข้าสู่ผิวหนังโดยเร็ว ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการบำบัดรักษาได้เป็นอย่างดี 

       ประโยชน์ของการประคบด้วยสมุนไพรในสตรีหลังคลอดบุตร

1.ลดการเป็นตะคริว

2.ลดการช้ำบวม ลดการอักเสบ

3.กระตุ้นการไหลเวียนของเลือดดีขึ้น

4.คลายกล้ามเนื้อ แก้ปวดเมื่อย

       การอบไอน้ำสมุนไพร / การเข้ากระโจม หมายถึง การประยุกต์ใช้จากวิธีโบราณซึ่งใช้กับการเข้ากระโจมเพียงแต่แทนที่จะต้มสมุนไพรในกระโจมก็มาต่อท่อเอาไอน้ำสมุนไพรจากหม้อต้มขนาดมาตรฐานเข้ามาในห้องอบสมุนไพรซึ่งปลอดภัยและสะอาดกว่า

       ตัวอย่างสมุนไพร ไพล ขมิ้นอ้อย ขมิ้นชัน ตะไคร้ ใบมะกรูด และผิวมะกรูด ใบหญ้าคา ใบพลับพลึง ว่านน้ำ ว่านชักมดลูก ว่านมหาเมฆ ว่านนางคำ ใบเปล้าหลวง ขิง ใบช้าพลู ใบส้มป่อย

       ข้อห้ามสำหรับการอบสมุนไพร

1.ขณะมีไข้สูง (มากกว่า 38 องศาเซลเซียส) เพราะอาจมีการติดเชื้อโรคต่างๆ

2.โรคติดต่อร้ายแรงทุกชนิด

3.มีโรคประจำตัว ได้แก่โรคไต โรคหัวใจ โรคลมชัก โรคหอบหืดระยะรุนแรง โรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจที่รุนแรง ในรายที่มีความดันโลหิตสูงเกิน 180 อาจให้อบได้ตามดุลยพินิจของแพทย์ แต่ควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด

4.สตรีขณะมีประจำเดือน ร่วมกับมีอาการไข้ และปวดศีรษะร่วมด้วย

5.มีการอักเสบจากบาดแผลต่าง ๆ

6.อ่อนเพลีย อดนอน อดอาหาร หรือหลังรับประทานอาหารใหม่ๆ

7. ปวดศีรษะชนิดเวียนศีรษะ คลื่นไส้

       ประโยชน์

1.ร่างกายมีการเผาผลาญสารอาหารเพิ่มขึ้น

2. มีการขยายตัวของเส้นเลือดฝอย

3. การไหลเวียนโลหิตดีขึ้น

4. ขยายรูขุมขนบริเวณผิวหนัง

5. บรรเทาอาการปวดเมื่อย

6. ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ

        การอาบน้ำสมุนไพร เป็นวิธีการใช้สมุนไพรสดหรือแห้งหลายชนิดมาต้มกับน้ำแล้วนำน้ำมาอาบ การอาบสมุนไพรขนานแท้และดั้งเดิมจะใช้ร่วมกับการประคบเปียก สมุนไพรที่ใช้ในการนำมาต้มอาบใช้เหมือนกับสมุนไพรประคบ หรืออบสมุนไพรโดยปรับตามความเหมาะสม การอาบสมุนไพรช่วยให้ร่างกายสดชื่น ผิวหนังสะอาด ลดอาการคัน ลดอาการหวัด คัดจมูก